Nhiều ông xem bóng đá lâu năm hay chơi mấy trò quản lý đội bóng chắc không lạ gì cụm từ AM (Attacking Midfielder), nhưng để hiểu tận kẽ và biết cách nhét nó vào đội hình sao cho mượt thì không phải ai cũng rành. Hồi trước tôi cũng thế, cứ nghĩ đơn giản nó là thằng đá cao nhất hàng tiền vệ thôi, nhưng sau mấy mùa cầm đội bóng phong trào đi đá phủi và ngồi cày nát mấy cái sơ đồ chiến thuật, tôi mới rút ra được mớ kinh nghiệm xương máu này.
Vị trí AM thực chất là làm cái gì trên sân?
Nói một cách nôm na nhất, AM chính là “trạm trung chuyển” sáng tạo nhất của đội. Nhiệm vụ chính của ông thần này là đứng ngay sau lưng tiền đạo cắm và trước mặt mấy ông tiền vệ trung tâm. Thay vì chỉ hùng hục chạy tranh cướp bóng, thằng AM phải biết tỉa bóng, chọc khe và thỉnh thoảng sút xa cháy lưới đối phương. Tôi từng đẩy một thằng em có kỹ thuật cá nhân cực tốt nhưng thể lực hơi yếu vào vị trí này, kết quả là nó không phải chạy nhiều mà vẫn điều tiết được cả trận đấu, cứ hở ra là nó dọn cỗ cho tiền đạo ghi bàn.
Tôi quan sát thấy ở mấy trận đấu đỉnh cao, những ông đá AM thường là “linh hồn” của lối chơi. Nếu đội bạn bị bắt bài vị trí này, coi như đứt mạch liên lạc giữa công và thủ. Thế nên, việc sắp xếp đội hình xoay quanh con bài này cực kỳ quan trọng, không phải cứ ném nó vào sân là xong chuyện đâu.
Cách tôi sắp xếp đội hình linh hoạt với AM
Bắt tay vào thực tế, tôi đã thử nghiệm qua ba sơ đồ mà tôi thấy là hiệu quả nhất để phát huy tối đa sức mạnh của một AM. Anh em có thể tham khảo rồi tùy biến theo quân số mình có.
- Sơ đồ 4-2-3-1: Đây là kiểu sắp xếp “quốc dân” luôn. Tôi để hai ông tiền vệ phòng ngự (CDM) bọc lót phía sau, tạo ra một cái móng vững chắc. Lúc này, ông AM được giải phóng hoàn toàn khỏi nhiệm vụ phòng thủ. Tôi dặn thằng AM cứ thoải mái cầm bóng, phối hợp với hai cánh hoặc tự mình đột phá vào vòng cấm. Kiểu này cực kỳ an toàn vì nếu AM mất bóng, phía sau vẫn còn hai lớp chắn thép lo liệu.
- Sơ đồ 4-1-2-1-2 (Kim cương hẹp): Có đợt đội tôi thiếu tiền vệ cánh, tôi dùng luôn sơ đồ này. AM đóng vai trò đỉnh của hình kim cương. Ở đây, AM phải cực kỳ khéo léo vì không gian ở giữa sân thường rất chật chội. Tôi yêu cầu AM phải liên tục di chuyển rộng sang hai biên để kéo giãn hàng thủ đối phương. Cách này giúp đội kiểm soát khu trung tuyến cực tốt, bóp nghẹt đối thủ từ ngay giữa sân.
- Sơ đồ 4-3-3 biến tấu: Thay vì ba tiền vệ đứng ngang hàng, tôi đẩy một ông lên đá AM. Đây là lúc lối chơi trở nên biến hóa nhất. Khi tấn công, AM dâng cao như một tiền đạo thứ hai, tạo ra thế 4 người ép sân. Còn khi mất bóng, AM lùi về tạo thành hàng tiền vệ 3 người dày đặc. Sơ đồ này đòi hỏi ông AM phải có nhãn quan cực nhạy để biết lúc nào nên tiến, lúc nào nên lùi.
Những lưu ý thực tế khi áp dụng
Trong quá trình áp dụng, tôi nhận ra một lỗi mà nhiều anh em hay mắc phải là chọn một ông quá ham dứt điểm vào đá AM. Thật ra, AM giỏi là người biết làm cho đồng đội giỏi lên. Có những trận tôi thấy AM của đội mình cứ cầm bóng là sút, dẫn đến việc tiền đạo ức chế vì không có bóng, mà hiệu quả bàn thắng lại chẳng cao. Tôi đã phải chấn chỉnh ngay, bắt nó phải quan sát nhiều hơn là nhìn vào khung thành.
Một điểm nữa là thể lực. Dù không phải chạy bao sân như tiền vệ cánh, nhưng AM phải di chuyển liên tục trong không gian hẹp để tìm khoảng trống. Tôi thường xuyên thay người ở vị trí này vào khoảng phút 70 để đảm bảo đội hình luôn có sự sáng tạo mới mẻ và pressing được đối phương đến tận phút cuối.
Sau nhiều trận cầm quân, tôi thấy việc hiểu rõ AM và biết cách biến hóa đội hình không chỉ giúp thắng trận mà còn làm lối đá của đội trông “sang” hơn hẳn. Không còn cái cảnh chỉ biết phất bóng dài cầu may, mà là những pha ban bật trung lộ đẹp mắt nhờ cái đầu của ông AM.